Жарияланды:
Магистратураға түсушіге нострификация көбінесе қажет емес. Жоғары білім туралы заңның § 48(5)-і шетелдік ЖОО түлегіне алдыңғы білімін растаудың үш жолын береді, солардың бірін қабылдау рәсімінің ішінде факультеттің өзі жүргізеді. Бұл жол тану туралы шешім бермейді, алымы министрлік базасының 20 пайызымен шектелген, ал Карлов университетінің математика-физика факультеті (MFF UK) алым мүлдем алмайтынын жариялайды (№ 111/1998 Sb. заңы, факультеттің қабылдау шарттары, Тексерілді: 2026-08-31). § 89 бен § 90 бойынша толық нострификация тіркелген 3 000 CZK тұрады, бұл базалық мерзімі 30 күн болатын әкімшілік іс жүргізу (§ 90a, MŠMT, мұрағат көшірмесі, Тексерілді: 2026-08-31).
Қысқа жауап: маршрут үшеу, біреу емес
Қазақстандық диплом Чехияда өздігінен жарамды: заң айқын тануды тек тікелей жазылған жерде ғана талап етеді (MŠMT, мұрағат көшірмесі, Тексерілді: 2026-08-31). Министрлік беті мұнда мұрағат көшірмесі бойынша келтіріледі: белсенді сілтеме оқылатын мәтінсіз JavaScript қабығын ашады, сондықтан негізгі дереккөз - заң мәтіні, ал MŠMT беті екінші орында.
Магистратураға қабылдау - заңда тікелей жазылған дәл сол жағдай: § 48(1) кез келген типтегі бағдарлама бойынша оқуды тиісінше аяқтауды талап етеді, ал § 48(5) соны құжатпен растауды талап етеді (№ 111/1998 Sb. заңы, Тексерілді: 2026-08-31). Шарт «бакалавр дипломы» дегеннен кең, ал оның үстіне факультет § 49(1) бойынша өз шарттарын қояды, соның ішінде бағдарламалардың жақындығы мен кредит санын.
Төмендегінің бәрі ЖОО дипломына қатысты. Егер бакалавриатқа түсу үшін мектеп аттестатын растау керек болса, рәсім басқа, алымы да, ведомствосы да басқа: Чехияда аттестат нострификациясы.
Білімді § 48(5) бойынша үш құжаттың бірімен растауға болады: § 89 бен § 90 бойынша жалпы тану туралы шешіммен; халықаралық міндеттемелерге сай қосымша рәсімсіз тең деп саналатын шетелдік құжатпен; немесе ЖОО-ның өзі бағалайтын шетелдік құжатпен. Екінші маршрут қазақстандыққа жабық: автоматты теңдікті Карлов университеті Словакия, Польша, Венгрия және Словения дипломдарына қолданады (факультет ережелері, Тексерілді: 2026-08-31).
Факультеттің бағалауы: бұл шын мәнінде не
Бұл «дипломды көрсете салу» емес: § 48(5)(c) ЖОО-ға қосымша мәліметтер талап етуге мүмкіндік береді. Соның бірі - шетелдік органның ресми растамасы: дипломды берген оқу орны оқу кезінде сол елдің жоғары білім жүйесіне кірген бе, соны растайтын құжат.
§ 48(8) бойынша мұнда § 89-90b қолданылмайды, тану туралы шешім берілмейді, ЖОО қабылдау ісіне жазба ғана жасайды. Ол түсуге мүмкіндік береді, бірақ танылған чех біліктілігін бермейді: диплом кейін жұмыс берушіге, кәсіпті реттеушіге немесе басқа ЖОО-ға керек болса, нострификациядан бөлек өтуге тура келеді.
Бұл талапкердің құқығы да емес. § 48(6) бойынша бұл жол ЖОО-да күмән болмаған және білім ұқсастық бойынша қолданылатын § 90(5) тану шарттарына сай келген жағдайда ғана ашық. ЖОО талапкерді жалпы тану рәсіміне жіберуге құқылы. Сондықтан факультет ережелері құжаттарға ақы төлемес бұрын оқылады.
Алым шектелген: § 48(7) министрлік базасының 20 пайызынан аспайтын алым белгілеуге рұқсат етеді (№ 111/1998 Sb. заңы, Тексерілді: 2026-08-31). Базаның өзі Чехиядағы тегін оқу туралы мәтінде талданған, ал соманы ЖОО-ның өзінен қарайды: § 58(5) қоғамдық ЖОО-ны өз алымдарын өтінім беру мерзімінен кешіктірмей жариялауға міндеттейді.
Нострификация: кім шешеді, қанша тұрады, қанша уақыт алады
Өтініш министрлікке емес, өтініш берушінің өзі таңдаған қоғамдық ЖОО-ға беріледі. Ол ЖОО шетелдік бағдарлама қамтитын білім салаларының кем дегенде біреуі бойынша өз бағдарламасын жүргізуі немесе жүргізуге құқылы болуы керек, ал шешімді ректор қабылдайды (§ 89(1) және § 90(1), Тексерілді: 2026-08-31). MŠMT мұнда тек апелляциялық орган.
Алым заңмен тіркелген: кез келген қоғамдық ЖОО-да 3 000 CZK (§ 90a(2), Тексерілді: 2026-08-31). Апостиль, аударма, куәландырылған көшірмелер мен пошта оған кірмейді.
Шешім өтініш алынған сәттен бастап 30 күнге дейінгі базалық мерзімде беріледі, ал құжаттарды тексеру күрделі немесе еңбекті көп қажет ететін болса, мерзім ұзартылады (MŠMT, мұрағат көшірмесі, Тексерілді: 2026-08-31). Екіжақты келісімі жоқ елден келген диплом - ұзарту дәл соған арнап көзделген жағдай, сондықтан 30 күнді нақты мерзім деп жоспарлауға болмайды. Бас тартылса, апелляция 15 күн ішінде ЖОО-ға беріледі, шешімді MŠMT қабылдайды, ал ол шешім түпкілікті.
§ 90(5) төрт негізде бас тартуға міндеттейді: оқу кезінде мекеме өз елінің жоғары білім жүйесіне ЖОО ретінде кірмеген; оның қажетті рұқсаты болмаған; білім сұралып отырған біліктіліктен елеулі түрде өзгеше; немесе бағдарлама толығымен не ішінара Чехия аумағында жүргізілген. Бірінші негіз ештеңеге ақы төлемес бұрын тексеріледі.
Тану тек академиялық: нострификация реттелетін кәсіп бойынша жұмыс істеу құқығын бермейді. Мұндай кәсіптердің қатарында MŠMT мұғалім, дәрігер, адвокат және сәулетшіні атайды.
Екі маршрут қатар
| Нені салыстырамыз | Факультеттің бағалауы, § 48(5)(c) | Нострификация, § 89 бен § 90 |
|---|---|---|
| Кім жүргізеді | Қабылдау рәсімінің ішінде факультет | Білім саласы бойынша қоғамдық ЖОО, шешімді ректор қабылдайды |
| Немен аяқталады | Қабылдау ісіндегі жазба, § 89 бойынша шешім берілмейді | Тану туралы шешім, ол осы қабылдаудан тыс жерде де жарамды |
| Алым | Базаның 20 пайызынан аспайды; Карлов университетінің MFF UK алым алмайды (факультет, Тексерілді: 2026-08-31) | 3 000 CZK, заңмен тіркелген (§ 90a(2), Тексерілді: 2026-08-31) |
| Мерзім | Факультеттің қабылдау науқанының ішінде | Базалық 30 күн, ұзартылады (MŠMT, мұрағат көшірмесі, Тексерілді: 2026-08-31) |
| Қолжетімділігі | Тек ЖОО-да күмән болмаса ғана | Кез келген өтініш берушіге ашық, бірақ § 90(5) төрт негізде бас тартуға міндеттейді; олар «Нострификация: кім шешеді, қанша тұрады, қанша уақыт алады» бөлімінде тізілген |
| Аударма тілі | ЖОО-ға байланысты: MFF UK чех немесе ағылшын тілін қабылдайды | Чех тілі |
| Не үшін жарайды | Осы ЖОО-дағы осы бағдарламаға қабылдану үшін | Жұмыс беруші, басқа ЖОО, кейінгі рәсімдер үшін |
Магистратура қанша тұрады
Қоғамдық немесе мемлекеттік ЖОО-дағы чех тіліндегі бағдарлама оқу ақысын алмайды, әрі бұл ереже бакалавриаттан кейінгі магистратураға (navazující magisterské studium) да қолданылады: § 46(2) осы жалғасатын түрді магистерлік бағдарлама деп таниды, ал § 58 чех тіліндегі оқуға ақы көздемейді. Карлов университеті 2+1 арифметикасын келтіреді (алымдар туралы бет, Тексерілді: 2026-08-31), бірақ ол әмбебап емес: § 46(2) ұзақтығын бір жылдан үш жылға дейін деп белгілейді. Толығырақ: Чехиядағы тегін оқу.
«Ағылшын тілінде оқу әрқашан ақылы» деген ереже заңда жоқ. § 58(4) қоғамдық ЖОО бакалавр немесе магистр бағдарламасына ақы белгілемеуі мүмкін төрт жағдайды атайды: халықаралық шарт бойынша оқу, ЕО бағдарламасы аясындағы оқу, шетелдік ынтымақтастық туралы келісім бойынша оқу және үкімет стипендиаттарының оқуы.
Төмендегі әр сома нақты ЖОО туралы факт, Чехия туралы емес.
| ЖОО немесе факультет | Сома | Өлшемі | Дереккөз |
|---|---|---|---|
| Карлов университеті, шет тіліндегі барлық бағдарламалар | 40-тан 30 620 EUR-ға дейін | жылына | cuni.cz, Тексерілді: 2026-08-31 |
| Карлов университеті, MFF UK, 2026/27-ден бастап | ЕО-дан тыс елдерге 7 100 EUR, ЕО-дан 4 200 EUR | оқу жылына | mff.cuni.cz, Тексерілді: 2026-08-31 |
| VŠE Прага, магистратура | 6 000 EUR, 2027/2028 жылға дейін қабылданғандарға 5 000 EUR | оқу жылына | vse.cz, Тексерілді: 2026-08-31 |
| ČVUT, электротехника факультеті, магистратура | 132 000 CZK | оқу жылына, жылдың өзі аталмаған | fel.cvut.cz, Тексерілді: 2026-08-31 |
| Масарик университеті, философия факультеті: бакалавриат және English Language and Literature, North-American Culture Studies магистратуралары | 76 000 CZK | жылына | muni.cz, Тексерілді: 2026-08-31 |
| Масарик университеті, әлеуметтік ғылымдар факультеті | қыркүйек 2026-да басталса 3 000 EUR, ақпан 2027-де басталса 3 500 EUR | жылына | muni.cz, Тексерілді: 2026-08-31 |
| UNYP, Прагадағы жекеменшік оқу орны | MBA 410 000 CZK, Digital Marketing and Analytics 350 000 CZK, Psychology 410 000 CZK | бүкіл бағдарлама үшін | unyp.cz, Тексерілді: 2026-08-31 |
Өтінім беру алымы бөлек есептеледі: MFF UK 2026/2027 жылға өтінім үшін 1 500 CZK, VŠE қайтарылмайтын 100 EUR алады (MFF UK, VŠE, Тексерілді: 2026-08-31).
Ескертпелерді ЖОО-лардың өздері жариялайды. ČVUT өз цифрларын толық жүктемемен оқығандағы бағалау деп атайды және факультеттер ақыны әр семестр сайын өзгертуге құқылы деп жазады. Масарик университеті көптеген жолдарда жылды көрсетпейді. UNYP бағаларды бүкіл бағдарлама үшін жариялайды, ал еуро мен долларды 2025 жылғы қарашадағы бағам бойынша бағалау ретінде келтіреді.
Мерзімдер: 2027/2028 күнтізбесі әлі жоқ
2026 жылғы 26 тамыздағы жағдай бойынша тексерілген ЖОО-лардың бірде-бірі 2027/2028 жылға магистратураға қабылдау күнтізбесін жарияламаған. MFF UK-тің 2027/2028 жылға арналған беті 404 қатесін береді, ал VŠE қабылдаудың басталу датасы кейінірек жарияланады деп жазады (VŠE, Тексерілді: 2026-08-31). Сондықтан мұнда 2027 не 2028 жылдың бірде-бір датасы жоқ.
Алдын ала тек заңмен белгіленгенді ғана айтуға болады: өтінім беру мерзімі мен тәсілін, қабылдау шарттарын, оларды тексеру тәртібін, ал емтихан болса, оның нысаны мен өлшемдерін ЖОО кемінде төрт ай бұрын әрі сайттың ашық бөлігінде жариялайды (§ 49(5), Тексерілді: 2026-08-31). Жаңа ғана аккредиттелген бағдарлама үшін бұл мерзім қысқарақ болуы мүмкін, бірақ бір айдан кем емес.
Соңғы жарияланған цикл бір факультетте былай көрінді.
| 2026/2027 циклінің кезеңі, Карлов университетінің MFF UK | Датасы немесе сомасы |
|---|---|
| Өтінім беру, чех тіліндегі трек | 2026 жылғы 28 ақпанға дейін |
| Қабылдау емтиханы, чех тіліндегі трек | 2026 жылғы 3 маусым, резервтік мерзімі 2026 жылғы 23 маусым |
| Чех тілін білуді растау | 2026 жылғы 31 шілдеге дейін |
| Дипломның куәландырылған көшірмесі не оқуды бітіргені туралы растама | 2026 жылғы 30 қыркүйекке дейін |
| Әкімшілік алым, электрондық өтінім, чех тіліндегі трек | 940 CZK |
| Өтінім беру, ағылшын тіліндегі трек | 2026 жылғы 30 сәуірге дейін |
| Куәландырылған құжаттарды жіберу, ағылшын тіліндегі трек | қалауы 2026 жылғы 30 маусымға дейін, соңғы мерзімі 2026 жылғы 30 қыркүйек |
Кестенің дереккөздері: 2026/2027 жылға арналған қабылдау шарттары чех тілінде және ағылшын тілінде, Тексерілді: 2026-08-31.
Күнтізбеден шығатын қорытынды жоспарды өзгертеді: ақпан аяғындағы өтінім дипломды ұсыну мерзімінен шамамен жеті ай бұрын келеді, сондықтан маусымда қорғайтын студент өтінімді ақпанда береді. Сол факультет ЕО мен Шенгеннен тыс талапкерлерге қысқы турда өтінім беруге кеңес береді: виза процесі, оның бағалауынша, 90 жұмыс күніне дейін созылады. Ол сондай-ақ оқуды бітіргені туралы құжатсыз ешкімді қабылдамайтынын да, тіркемейтінін де ескертеді.
Масарик университеті қабылдау кезеңдерін жылсыз, күні мен айы бойынша жариялайды: бір факультеттің бакалавриаттан кейінгі магистратура бағдарламаларында қыркүйекке қабылдау 1 қарашадан 15 мамырға дейін, ақпанға қабылдау 1 шілдеден 31 қазанға дейін ашық, ал университет сол блокта қай факультет екенін атамайды. Ақпандағы қабылдау факультеттердің көбінде бар, бұл сол оқу жылындағы екінші мүмкіндік. Фармацевтика факультеті ЕО-дан тыс талапкерлер үшін қабылдауды ертерек жабады: 31 шілде емес, 31 мамыр (muni.cz, Тексерілді: 2026-08-31).
Бағдарламаның тілі
Бірыңғай ұлттық шек жоқ, шарттарды факультет қояды. Чех тіліндегі бағдарламаға MFF UK үш құжаттың бірін қабылдайды: оқыту тілі чех немесе словак тілі болатын Чехия не Словакия мектебінде, болмаса ЖОО-сында кемінде екі жыл үздіксіз оқығанын растайтын құжат; Карлов университетінің ÚJOP-ындағы B2 не C1 деңгейіндегі чех тілі емтиханы; немесе тиісті құқығы бар тіл мектебіндегі B2, C1 не C2 деңгейіндегі мемлекеттік тіл емтиханы (MFF UK, Тексерілді: 2026-08-31).
Ағылшын тіліндегі бағдарламаға сол факультет ең төменгі балдарды жариялайды: TOEFL iBT 85, IELTS 6.5, TOEIC Listening and Reading 850, Duolingo 110, Michigan English Test 66, сондай-ақ Cambridge C1 Advanced пен C2 Proficiency, TELC English C1, UNIcert C1, ECPE және ағылшын тілінен чех мемлекеттік емтиханын қабылдайды. Нәтиже екі жылдан ескі болмауы керек. Аталған тоғыз елдің бірінде ағылшын тілі жалғыз оқыту тілі болған бағдарламада кемінде екі жыл оқығандар босатылады, ал Қазақстан олардың қатарында жоқ (MFF UK, Тексерілді: 2026-08-31).
Масарик университетінде информатика және әлеуметтік ғылымдар факультеттері ең төменгі деңгей ретінде B2-ні атайды. Бұл аталған факультеттердің шектері, чех стандарты емес.
Апостиль және аударма
Екі ел де Гаага апостиль конвенциясына қатысады: Чехия үшін ол 1999 жылғы 16 наурыздан, Қазақстан үшін 2001 жылғы 30 қаңтардан күшінде (HCCH мәртебелер кестесі, Тексерілді: 2026-08-31). Сондықтан елшілік арқылы суперлегализация қажет емес: MŠMT конвенцияға қатысушы елден келген құжатқа тек апостиль қойылады, содан кейін ол ресми түрде аударылады деп жазады. Апостиль дипломға да, қосымшасына да қойылады.
Ал аударманың тілі маршрутқа қарай өзгереді. Нострификация үшін MŠMT чех тілін атайды, бірақ ағылшын не словак тіліндегі құжаттарды ресми куәландырылған аудармасыз да қабылдайды; орыс тіліндегі құжат бұл ерекшелікке кірмейді. MFF UK чех немесе ағылшын тілін қабылдайды. Мақсатты тіл аудармашыға ақы төлемес бұрын факультеттен нақтыланады: тілі қате аударма - таза шығын.
Аударманы чех сарапшылар мен аудармашылар тізіміне енгізілген сот аудармашысы, soudní překladatel, жасайды. № 354/2019 Sb. заңының § 27(2)-і бойынша қағаз аударманың әр данасына қолмен қол қойылады және аудармашы мөрінің таңбасы басылады (№ 354/2019 Sb. заңы, Тексерілді: 2026-08-31). Аудармаға түпнұсқаны немесе куәландырылған көшірмені қоса тіркеу талабы заңнан емес, MŠMT бетінен шығады (MŠMT, мұрағат көшірмесі, Тексерілді: 2026-08-31). MŠMT беті әлі күнге дейін реформаға дейінгі soudní tlumočník терминін қолданады, сол термин бойынша іздегенде қате маманға тап болу оңай. Қазақстандық жағы: апостиль және присяжный аударма.
Әрекеттер реті
- Факультет ережелерінен дипломды растаудың қай тәсіліне жол беретінін тауып, қандай қосымша мәліметтер талап ететінін жазбаша сұраңыз.
- Қазақстандық ЖОО-ның сіз оқыған кездегі мәртебесін тексеріңіз: бұл бас тартудың бірінші негізі.
- Аудармашыға тапсырыс бермес бұрын аударманың мақсатты тілін нақтылаңыз, әрі екі құжатқа апостиль қоюға және визаға уақыт қалдырыңыз.
- Алымдарды оқу ақысынан бөлек есептеңіз: өтінім беру алымы мен бағалау алымы, немесе нострификация үшін 3 000 крона.
- Бағыттарды салыстырыңыз: Польша, Чехия немесе Италия және Чехия.
Нақты жағдайды талдау консультация арқылы жүреді.