Жарияланды:
Қазақстаннан келген студент Чехияда жұмыс істей ала ма?
Иә, студент Чехия ЖОО-сының аккредиттелген бағдарламасында күндізгі нысанда оқыса және елде тұруға жарамды негізі болса, нақты жұмысқа бөлек рұқсат қажет емес. Дайындық немесе тіл курсы үшін оның құқықтық мәртебесі мен оқу нысанын тексеру керек: «студенттік курс» деген атау жеткіліксіз (Чехия ІІМ: еңбек нарығына қол жеткізу, Тексерілді: 2026-10-12).
Өз бағдарламасы бойынша жұмыс істеу құқығын қалай тексеруге болады?
ЖОО-да оқу негізінде жұмыс рұқсатынан босату күндізгі аккредиттелген бағдарламаға тіркелген (zápis) кезден басталады, әрі елде тұруға жарамды негіз қажет. Қабылдау туралы шешім оқуға тіркелу құқығын береді; ЖОО студентінің мәртебесі zápis күні туындайды. Осы негізбен жұмысқа кіріспес бұрын мәртебені растайтын анықтама алыңыз (жоғары білім туралы 111/1998 заң, § 51(1) және § 61(1), жұмыспен қамту туралы заң, § 98(j) және § 5(d), Тексерілді: 2026-10-12).
| Жағдай | Жұмысқа орналасар алдында нені тексеру керек |
|---|---|
| Чехия ЖОО-сының күндізгі аккредиттелген бағдарламасы | Қазіргі оқуын растайтын анықтама және елде тұруға жарамды негіз |
| Мемлекеттік тіл емтиханын өткізу құқығы бар тіл мектебінде күндізгі оқу | Мектептің өкілеттігі және нақты оқудың заңда көзделген санатқа жатуы |
| Университет жанындағы тіл немесе дайындық курсы | Курстың құқықтық санаты, оқу нысаны және елде тұру негізінен бөлек жұмыс істеуге қол жеткізу негізі |
| Өзге оқу нысаны немесе оқу мәртебесінің өзгеруі | Оқу негізіндегі жеңілдікке сүйенуге бола ма, әлде жұмыс істеу үшін басқа негіз керек пе |
Бұл тексерудің негізі: жұмыспен қамту туралы заң, § 5(d), § 98(j) және Чехия ІІМ тізімі, Тексерілді: 2026-10-12.
Оқу орнынан бағдарлама атауын, оқу нысанын және zápis күнін жазбаша көрсетуді сұраңыз. Дайындық курсы үшін оның құқықтық санатын да алыңыз. Осы мәліметтермен Чехияның жұмыспен қамту қызметі Úřad práce-ден жұмыс істеу негізін жазбаша растауды сұраңыз. Елде тұру құжатының жарамдылығы мен тұру мақсатын ІІМ-нен бөлек нақтылаңыз.
Дайындық жылы кезінде жұмыс істеуге бола ма?
Үздіксіз білім беру (celoživotní vzdělávání, CŽV) форматындағы дайындық курсы өздігінен ЖОО студентінің мәртебесін бермейді. Провайдерге тікелей қойылатын сұрақ: «Бұл celoživotní vzdělávání бағдарламасы ма?» Бұл ереже жоғары білім туралы 111/1998 заңның § 60(3) тармағында берілген; курс құжаттарындағы университет атауы ЖОО-да оқу негізінде жұмыс істеу құқығын растауға жеткіліксіз (§ 60(3), Тексерілді: 2026-10-12).
ІІМ-нің IPC порталы оқу мақсатымен тұруға рұқсат туралы бетте осы мақсатпен тұратындар қосымша рұқсатсыз жұмыс істей алатынын тікелей жазады. Оқу мақсатымен тұру санатына тілдік және кәсіптік дайындықтың кейбір түрлері де кіреді. Бұл тұжырым жұмыспен қамту туралы заңның § 98(j) бойынша рұқсаттан босатуға негіз болатын § 5(d) тармағындағы оқу санаттарынан кеңірек. IPC-дің еңбек нарығы туралы сілтемеленген бетінде нақтырақ санаттар көрсетілген (IPC: оқу мақсатымен тұру, IPC: еңбек нарығына қол жеткізу, § 5(d), § 98(j), Тексерілді: 2026-10-12).
Дайындық кезінде жұмысқа орналасар алдында Úřad práce-ге провайдердің курс туралы жазбаша сипаттамасын, оқу нысанын, CŽV мәртебесі мен елде тұру негізі туралы мәліметті жіберіңіз. Нақты осы курс оқу негізінде жұмыс рұқсатынан босатуға жата ма, әлде басқа негіз керек пе деген сұраққа жазбаша жауап сұраңыз.
Кейбір тілдік оқу бұл талапқа сай келеді: заң мемлекеттік тіл емтиханын өткізу құқығы бар тіл мектептеріндегі күндізгі оқуды тікелей қамтиды (§ 5(d), § 98(j), Тексерілді: 2026-10-12). CŽV бағдарламасына қатысу басқа дербес негізбен, мысалы § 98(a) бойынша тұрақты тұру рұқсатымен немесе § 98(l) бойынша отбасымен бірге тұруға арналған тиісті ұзақ мерзімді рұқсатпен жұмыс істеу құқығын жоққа шығармайды (§ 98(a), (l), Тексерілді: 2026-10-12). Курстың мазмұны мен кейінгі қабылдау туралы Чехиядағы дайындық жылы нұсқаулығынан оқыңыз.
Аптасына 20 сағат шектеуі бар ма?
Оқу негізінде еңбек нарығына еркін қол жеткізу барлық студентке ортақ 20 сағаттық шектеу белгілемейді. Жұмыс уақыты шартқа және қолданылатын еңбек заңнамасына байланысты; жалпы студенттік шектеудің болмауы шексіз жұмыс істеуге болады дегенді білдірмейді (жұмыспен қамту туралы заң, § 98(j), Еңбек кодексі, § 75, § 76 және § 79, Тексерілді: 2026-10-12).
| Нысан | Шектеу нені білдіреді |
|---|---|
| DPP, dohoda o provedení práce | DPP жалпы ережелері бойынша бір жұмыс берушіде күнтізбелік жыл ішінде 300 сағаттан аспайды. Сол жұмыс берушімен жасалған бірнеше DPP бойынша сағаттар қосылады |
| DPČ, dohoda o pracovní činnosti | Орта есеппен қолданылатын заңды жұмыс аптасының жартысынан аспайды: стандартты 40 сағаттық аптада орташа шек 20 сағат. Келісім мерзімі бойынша, ең көбі 52 апта үшін есептеледі |
| Еңбек шарты, pracovní smlouva | Келісілген кесте мен қолданылатын жұмыс уақыты ережелері тексеріледі. DPP және DPČ шектеулерін кез келген шартқа қолдануға болмайды |
DPP/DPČ сандары мен ережелері: Еңбек кодексі, § 75, § 76 және § 79, Тексерілді: 2026-10-12. Кейбір жұмыс режимдерінде заңды жұмыс аптасы қысқарақ, сондықтан DPČ шегі нақты жұмысқа қолданылатын норма бойынша есептеледі.
DPP және DPČ жазбаша жасалады, бір данасы жұмыскерге беріледі (§ 77, Тексерілді: 2026-10-12). Қол қою алдында жұмыстың түрін, кестесін, ақысын, ұсталымдарын және келісімді тоқтату шарттарын студент түсінетін тілде түсіндіруді сұраңыз.
Алғашқы жұмыс күніне дейін нені тексеру керек?
Алғашқы ауысымға дейін оқу мен елде тұру туралы өзекті құжаттарды дайындаңыз, жұмыс шарттарын келісіңіз және жұмыс берушінің міндетті тіркеуді аяқтағанын растаңыз.
- Бағдарлама атауы мен оқу нысаны көрсетілген өзекті оқу анықтамасын алыңыз.
- Елде тұру құжатын және оның мерзімін тексеріңіз. Ұзарту өтініші қаралып жатса немесе жағдай өзгерсе, қолданыстағы негізді жеке нақтылаңыз.
- Шарттың немесе келісімнің жобасын алып, жұмыс сағаты мен ақысын талқылаңыз. Көрсетілген сома ұсталымдарға дейінгі ме, әлде кейінгі ме екенін сұраңыз.
- Жұмыс берушіден міндетті тіркеудің алғашқы ауысымға дейін аяқталғанын растауды сұраңыз.
- Жұмыс ауысымдарын сабақтармен және емтихандармен салыстырыңыз; әлі табылмаған жұмыстан түсетін табысты отбасының міндетті бюджетіне қоспаңыз.
Жұмыс беруші мұндай шетелдік студентті жұмыс басталғанға дейін тіркеуге міндетті, тіпті студентке бөлек жұмыс рұқсаты қажет болмаса да. Жұмысқа кіріспей тұрып хабарлау талабы жұмыспен қамту туралы заңның § 5(j) тармағына және § 87 бойынша міндетке байланысты. 2026 жылғы 1 сәуірден бастап бұл үшін JMHZ жүйесіндегі REGZEC жұмыскерді тіркеу рәсімі қолданылады (§ 5(j) және § 87, MPSV-дің тіркеу туралы өзекті түсіндірмесі, MPSV FAQ, Тексерілді: 2026-10-12).
Мемлекеттік Study in Czechia порталы да жұмысты оқумен қатар алып жүруге болатындай таңдау керегін еске салады, Тексерілді: 2026-10-12. Оқу мен тұрмыс шығынын бөлек жоспарлаңыз: Чехиядағы оқу бюджеті.
Оқу немесе елде тұру мәртебесі өзгерсе, не істеу керек?
Оқу үзілісі, оқудан шығу немесе оқу нысаны өзгерген жағдайда жұмыс істеу негізін қайта тексеріңіз. Ескі анықтамаға сүйенбеңіз: оқу негізіндегі жеңілдік нақты мәртебеге байланысты, ал елде тұру құқығы бөлек тексеруді талап етеді (§ 5(d), § 98(j), Чехия ІІМ: еңбек нарығына қол жеткізу, Тексерілді: 2026-10-12).
Оқу мақсатымен елде тұруға рұқсаты бар адам осы мақсатты рұқсаттың бүкіл қолданылу мерзімінде орындауға міндетті (Чехия ІІМ: оқу мақсатымен тұру кезіндегі міндеттер, Тексерілді: 2026-10-12). Жұмыс орнын сақтау елде әрі қарай тұру мәселесін өздігінен шешпейді.
Елде тұруды рәсімдеу тәртібі Чехияның студенттік визасы мен тұруға рұқсаты туралы нұсқаулықта сипатталған. EEC-тің оқу жолы туралы ақпараты Чехия бетінде, визалық құжаттарды сүйемелдеу туралы ақпараты визалық қолдау бетінде берілген.
Жалдамалы жұмыс туралы бұл материал жалпы ақпарат береді және жұмыс істеу мен елде тұру құқығын жеке бағалауды алмастырмайды.